Bị Choáng Khi Đứng Dậy Là Bệnh Gì? Có Nguy Hiểm Không? Cách Tự Xử Lý

1. Bị choáng khi đứng dậy là do đâu ? 

Trong y khoa, hiện tượng hoa mắt, tối sầm mặt mày khi thay đổi tư thế đột ngột được gọi là Hạ huyết áp tư thế (Orthostatic Hypotension).

Khi bạn đứng lên, trọng lực sẽ kéo khoảng 500 – 800ml máu dồn xuống vùng chân và bụng. Rất nhanh sau đó, ở người khỏe mạnh, tim sẽ tự động đập nhanh hơn và các mạch máu co lại để đẩy máu ngược lên não.

Nhưng nếu hệ thống này gặp trục trặc, não bộ sẽ bị "thiếu hụt oxy tạm thời" trong 3 - 5 giây, gây ra cảm giác choáng váng.

Những "thủ phạm" giấu mặt khiến bạn bị choáng:

• Mất nước & Thiếu dung tích máu (Phổ biến nhất): Uống ít nước, cơ thể đổ nhiều mồ hôi, tiêu chảy hoặc vừa trải qua đợt sốt khiến thể tích máu giảm mạnh.

• Thiếu máu / Thiếu sắt: Hồng cầu kém khiến khả năng vận chuyển oxy lên não bị suy giảm nặng nề.

• Ngồi một chỗ quá lâu (Dân văn phòng): Máu bị ứ đọng ở hai chân, khi đứng phắt dậy, máu không kịp dồn về tim.

• Tác dụng phụ của thuốc: Thuốc điều trị cao huyết áp, thuốc lợi tiểu, thuốc trợ tim hay thuốc chống trầm cảm.

• Bệnh lý nền tiềm ẩn: Rối loạn thần kinh thực vật, suy tuyến thượng thận, đái tháo đường, hoặc các vấn đề về nhịp tim.

2. Bị choáng khi đứng dậy có nguy hiểm không?

Câu trả lời phụ thuộc vào tần suất và triệu chứng đi kèm:

2.1  Mức độ NHẸ (Không quá lo lắng):

Thỉnh thoảng mới bị (khi thức đêm, đi nắng về, vừa ngủ dậy hoặc thiếu nước). Choáng nhẹ khoảng 2 - 3 giây rồi hết hẳn.

2.3  Mức độ CẢNH BÁO NGUY HIỂM (Cần đi khám ngay):

• Rủi ro chấn thương do té ngã: Cơn choáng làm bạn mất thăng bằng, quỵ ngã, gây chấn thương sọ não hoặc gãy xương (đặc biệt nguy hiểm ở người lớn tuổi).

• Cảnh báo bệnh tim mạch & Thần kinh: Nếu đi kèm đau tức ngực, vã mồ hôi hột, thở dốc, hoặc rối loạn nhịp tim.

• Bị ngất xỉu hoàn toàn (Mất ý thức): Dù chỉ vài giây cũng là dấu hiệu não bộ bị thiếu máu nghiêm trọng.

3. Cách xử lý NGAY LẬP TỨC khi đột ngột bị choáng

Nếu bạn hoặc người thân rơi vào trạng thái này, hãy thực hiện ngay các bước sau để tránh nguy cơ té ngã:

1. KHÔNG CỐ ĐỨNG HOẶC BƯỚC ĐI: Hãy ngồi ngay xuống sàn hoặc tựa chặt vào tường/mặt bàn gần nhất.

2. Cúi đầu thấp xuống: Nếu đang ngồi, hãy cúi đầu xuống giữa hai đầu gối để giúp máu dễ dồn về não hơn.

3. Nằm ngửa và kê cao chân (Nơi an toàn): Giúp lưu thông máu ngược về tim và não nhanh nhất.

4. Hít thở sâu và chậm: Giúp ổn định lại nhịp tim và áp lực máu.

5. Uống một ly nước lọc lớn: Nước giúp bù lại thể tích tuần hoàn ngay sau đó.

4. Giải pháp dứt điểm tình trạng choáng khi đứng dậy tại nhà

Để không còn phải nơm nớp lo sợ mỗi lần đứng dậy, bạn cần thay đổi ngay các thói quen sau:

4.1. Áp dụng quy tắc "3 bước chậm" khi thức dậy

• Bước 1: Mở mắt, nằm nghiêng nhẹ nhàng trên giường khoảng 30 giây.

• Bước 2: Từ từ ngồi dậy, thả hai chân xuống mép giường trong 1 - 2 phút.

• Bước 3: Đứng lên chậm rãi, bám vào thành giường trước khi bắt đầu bước đi.

4.2. Tăng cường bù nước và điện giải

Duy trì tối thiểu 1.5 - 2 liter nước/ngày. Nếu làm việc môi trường điều hòa hoặc vận động nhiều, hãy bổ sung thêm nước khoáng hoặc nước chứa điện giải.

4.3. Mẹo vận động cho dân văn phòng

• Tránh ngồi bắt chéo chân quá lâu.

• Sau mỗi 45 - 60 phút, hãy nhón gót chân tại chỗ hoặc co duỗi bắp chân để "bơm" máu từ chân về tim trước khi đứng dậy hẳn.

4.4. Bổ sung dinh dưỡng hợp lý

• Nếu do thiếu máu: Bổ sung các thực phẩm giàu sắt và vitamin B12 (thịt đỏ, trứng, rau bina, các hạt ngũ cốc).

• Chia nhỏ bữa ăn trong ngày, tránh ăn quá no vì sau khi ăn no, máu sẽ tập trung dồn về dạ dày để tiêu hóa thức ăn.

Lời khuyên từ Chuyên gia Y tế Uniplus

Bị choáng khi đứng dậy là tiếng nói cảnh báo của cơ thể về tình trạng tuần hoàn máu hoặc lối sống chưa hợp lý. Việc chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt và bổ sung dinh dưỡng đúng cách sẽ giúp bạn nhanh chóng lấy lại trạng thái khỏe mạnh.

Nếu triệu chứng xảy ra liên tục kèm theo đau đầu dữ dội, tức ngực hoặc ngất xỉu, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được đo huyết áp tư thế và thăm khám chuyên sâu.