Cúm A: Dấu hiệu nhận biết, cách phân biệt và chăm sóc đúng cách

1. Cúm A là gì và lây như thế nào?

• Virus cúm A có nhiều phân nhóm; trong cúm mùa ở người, A(H1N1)pdm09 và A(H3N2) là những phân nhóm thường được theo dõi.
• Virus có thể lây khi người nhiễm ho, hắt hơi, nói hoặc thở, đặc biệt khi tiếp xúc gần hoặc ở không gian kín. Tay bị nhiễm virus rồi chạm vào mắt, mũi hoặc miệng cũng có thể góp phần làm lây truyền.

Thời gian từ khi nhiễm đến khi xuất hiện triệu chứng thường khoảng 1–4 ngày.

2. 7 biểu hiện thường gặp của cúm

• Điểm đáng chú ý của cúm là triệu chứng thường khởi phát khá đột ngột, khác với cảm lạnh thường diễn tiến từ từ hơn.
• Người mắc có thể gặp: sốt hoặc cảm giác sốt/ớn lạnh, ho, đau họng, đau đầu, đau nhức cơ hoặc khớp, chảy/nghẹt mũi và mệt mỏi rõ rệt. Không phải người mắc cúm nào cũng có đầy đủ tất cả triệu chứng.

3. Cúm A và cảm lạnh khác nhau ở đâu?

Hai tình trạng có thể khá giống nhau nếu chỉ nhìn vào triệu chứng.

Đây chỉ là những đặc điểm gợi ý, không đủ để tự khẳng định nguyên nhân gây bệnh. Nhiều virus đường hô hấp có thể tạo ra biểu hiện giống cúm; xét nghiệm phù hợp mới giúp xác định chắc chắn hơn.

4. Ai cần đặc biệt chú ý khi mắc cúm?

• Nguy cơ bệnh nặng hoặc biến chứng cao hơn ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc một số bệnh mạn tính và người suy giảm miễn dịch. 
• Cúm cũng có thể làm nặng thêm bệnh nền và trong trường hợp nặng có thể liên quan đến viêm phổi hoặc các biến chứng nghiêm trọng khác.

5. Khi nào cần đi khám sớm?

• Người thuộc nhóm nguy cơ cao nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi xuất hiện triệu chứng cúm. Những trường hợp bệnh nặng, triệu chứng diễn tiến xấu hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo như khó thở, đau ngực, mất nước hoặc thay đổi ý thức cần được đánh giá y tế kịp thời.
• Đặc biệt, không nên tự mua kháng sinh để “trị cúm” vì kháng sinh tác động lên vi khuẩn, không điều trị virus cúm. Thuốc kháng virus cúm là thuốc kê đơn; ở người cần điều trị, hiệu quả thường tốt nhất khi bắt đầu sớm, đặc biệt trong 1–2 ngày đầu kể từ khi triệu chứng xuất hiện. Việc sử dụng cần theo chỉ định của nhân viên y

6. Làm gì để hạn chế lây cúm trong gia đình?

• Khi có triệu chứng, nên nghỉ ngơi, uống đủ nước và hạn chế tiếp xúc gần với người khác. Rửa tay thường xuyên, che miệng và mũi khi ho/hắt hơi, thông thoáng không gian và tránh tụ tập trong không gian kín khi đang bệnh đều góp phần giảm lây truyền.
• Tiêm vaccine cúm mùa hằng năm là biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc cúm và bệnh nặng. WHO đặc biệt nhấn mạnh tiêm chủng ở các nhóm nguy cơ cao.

Kết luận

Cúm A không phải lúc nào cũng chỉ là vài ngày sốt và mệt. Điều quan trọng là nhận biết triệu chứng, chú ý nhóm có nguy cơ cao, hạn chế lây cho người xung quanh và tìm kiếm chăm sóc y tế khi bệnh diễn tiến bất thường.