Đột quỵ là gì? Dấu hiệu nhận biết, thời gian vàng và cách xử trí đúng khi gặp người bị đột quỵ
11/03/2026 16:08
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên toàn cầu. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và xử trí đúng cách trong thời gian vàng, khả năng cứu sống và phục hồi của người bệnh sẽ cao hơn rất nhiều.
1. Cơ chế của Đột quỵ
Đột quỵ xảy ra khi dòng máu nuôi não bị gián đoạn. Khi đó, tế bào não thiếu oxy và chết đi rất nhanh (khoảng 2 triệu tế bào não chết mỗi phút). Có hai loại chính:
Đột quỵ nhồi máu não (85%): Do cục máu đông làm tắc nghẽn mạch máu.
Đột quỵ xuất huyết não (15%): Do mạch máu não bị vỡ, gây chảy máu tràn lan.
2. Dấu hiệu nhận biết: Quy tắc F.A.S.T
Để dễ nhớ, chúng tôi luôn hướng dẫn người dân nhận diện qua cụm từ F.A.S.T:
3. Quy trình đánh giá tình trạng nguy kịch (Trong 10 giây)
Trước khi sơ cứu, bạn cần xác định bệnh nhân đang ở trạng thái nào:
Lay gọi & Kích thích: Vỗ mạnh vào hai vai, gọi lớn. Nếu không tỉnh, dùng nắm đấm day mạnh vào xương ức để kiểm tra phản ứng đau.
Kiểm tra hơi thở: Áp sát mặt vào mũi bệnh nhân, mắt nhìn thẳng xuống lồng ngực. Xem lồng ngực có nhấp nhô hay có hơi thở ấm không.
Kiểm tra mạch: Dùng 2 ngón tay đặt vào rãnh cổ (mạch cảnh) xem còn đập không.
4. Hướng dẫn sơ cứu đúng cách theo từng trường hợp
Trường hợp 1: Bệnh nhân CÒN THỞ nhưng HÔN MÊ
Mục tiêu: Bảo vệ đường thở, tránh hít sặc chất nôn.
Xử lý: Đặt bệnh nhân nằm Tư thế nghiêng an toàn.
Cách làm: Gập một tay vuông góc, tay kia đặt lên má đối diện, gập gối và lăn nhẹ người bệnh nhân nằm nghiêng sang một bên. Đầu hơi ngửa ra sau để đường thở thông thoáng.
Trường hợp 2: Bệnh nhân NGƯNG THỞ, NGƯNG TIM
Mục tiêu: Duy trì dòng máu nhân tạo nuôi não (CPR).
Kỹ thuật: Ép tim ngoài lồng ngực liên tục.
Cách làm: Đặt gót hai bàn tay chồng lên nhau tại giữa ngực. Ép mạnh (sâu 5-6cm) và nhanh (tốc độ 100-120 lần/phút). Cứ 30 lần ép tim thì thổi ngạt 2 lần (nếu có thể).
5. Những sai lầm chết người "Tuyệt đối KHÔNG"
Trong lúc bối rối, nhiều người thường làm những việc khiến bệnh nhân nguy hiểm hơn:
KHÔNG châm cứu, nặn chanh, cạo gió, rạch đầu ngón tay (Làm mất thời gian vàng).
KHÔNG cho uống thuốc (An cung, hạ huyết áp...) vì dễ gây sặc vào phổi dẫn đến tử vong nhanh hơn.
KHÔNG chờ đợi xem bệnh nhân có tỉnh lại không.
6. Lời khuyên từ Uniplus
Tầm soát: Đừng bỏ qua các buổi khám sức khỏe định kỳ của công ty.
Lắng nghe cơ thể: Nếu có cơn đau đầu dữ dội, chóng mặt hoặc tê yếu thoáng qua, hãy xuống phòng y tế gặp tôi ngay.
Vận động: Tránh ngồi quá lâu, hãy đứng dậy vận động sau mỗi 60 phút làm việc.
